Cơ chế chiến đấu Heroes 3: Thứ tự lượt, phản đòn và chiến thuật cơ bản

Cơ chế chiến đấu Heroes 3 xoay quanh Speed, vị trí trên ô lục giác và thứ tự ra đòn. Muốn đánh ít mất quân, anh em cần biết khi nào nên tấn công, dùng Wait để chờ, Defend để giữ vị trí và xử lý phản đòn trước khi đưa chủ lực vào giao tranh.

Bài viết lấy Heroes III gốc và Complete làm nền; phần Luck có ghi riêng khác biệt của Horn of the Abyss (HotA). Heroes of Might and Magic III là game chiến thuật theo lượt do New World Computing phát triển, 3DO phát hành năm 1999, với bối cảnh fantasy và các sinh vật thần thoại.

• Speed quyết định tầm di chuyển và thứ tự hành động; quân nhanh có thể dùng Wait để đánh muộn trong vòng.
• Phần lớn quân chỉ phản đòn một lần mỗi vòng; lượt chủ động và phản đòn là hai cơ chế riêng.
• Quân bắn xa có thể bị giảm sát thương hoặc mất khả năng bắn khi địch áp sát.
• Phép thuật, Morale, Luck và khả năng đặc biệt có thể thay đổi phương án đánh.

Nếu chưa quen quản lý tướng, thành và quân đội, anh em nên đọc hướng dẫn chơi Heroes 3 cho người mới trước khi tập các tình huống combat dưới đây.

Đọc chiến trường và xác định mục tiêu trước khi đánh

Chiến trường thông thường có 15 cột và 11 hàng ô lục giác, gọi là hex. Bên tấn công xuất phát ở trái, bên phòng thủ ở phải. Mỗi đạo quân, hay stack, gồm các sinh vật cùng loại và được biểu diễn bằng một hình quân kèm số lượng.

Mỗi bên thường có tối đa bảy stack quân mang theo, chưa tính War Machines và các stack được tạo trong trận. Quân lớn chiếm hai ô, nên một khe đủ cho quân nhỏ chưa chắc đủ cho chúng. Quân đi bộ phải vòng qua vật cản; quân Flying có thể bay qua, nhưng vẫn cần vị trí đáp hợp lệ.

Trước khi ra lệnh, hãy bật View Hex Grid và Movement Shadow trong Combat Options. Lưới giúp đọc khoảng cách; vùng di chuyển giúp kiểm tra quân có tới được vị trí cần thiết hay không.

Đừng chỉ nhìn stack nào đông nhất. Hãy xác định quân nào có thể gây tổn thất ngay: shooter còn bắn được, quân nhanh có thể áp sát, hoặc stack có khả năng đánh nhiều mục tiêu. Một đòn làm giảm quân số của mục tiêu nguy hiểm cũng làm yếu các đòn đánh tiếp theo của nó.

Speed quyết định ai đi trước và đi được bao xa

Trong lượt hành động thông thường, stack có Speed cao hơn đi trước. Speed đồng thời quyết định số ô quân có thể di chuyển, nhưng vật cản, kích thước quân và đường đi thực tế vẫn ảnh hưởng vị trí tới được.

Một vòng chiến đấu không phải một lượt của riêng bên mình. Hai bên cùng tham gia vòng đó; các stack được gọi hành động theo thứ tự. Qua vòng mới, chúng lại có lượt chủ động, trừ khi bị trạng thái hoặc cơ chế khác ngăn cản.

Khi hai stack cùng phe có Speed bằng nhau, thứ tự ô quân ban đầu trong đội hình quyết định stack được gọi trước. Với hai phe bằng Speed, game còn xét bên vừa có cơ hội hành động; đầu trận bên tấn công được ưu tiên. Công thành có ngoại lệ ưu tiên bên tấn công ở đầu vòng khi quân nhanh nhất hai bên bằng Speed. Vì vậy, đừng mặc định quân mình luôn đi trước chỉ vì đã đánh trước ở vòng trước.

Haste, Slow và các hiệu ứng tăng giảm Speed có thể đổi thứ tự của những stack chưa hành động. Chúng không tự cấp thêm một lượt chủ động cho stack đã đi xong. Sau khi phép được tung, anh em cần kiểm tra lại tầm di chuyển và kế hoạch đánh.

Trang bị cũng ảnh hưởng cuộc đua này. Necklace of Swiftness, Ring of the Wayfarer và Cape of Velocity tăng Speed trong combat. Khi so sánh đồ, hãy xem artifact trong Heroes 3 để phân biệt hiệu ứng chiến đấu với hiệu ứng di chuyển của tướng trên bản đồ.

Move, Attack, Wait và Defend khác nhau thế nào?

Wait giữ lại cơ hội hành động; Defend dùng cơ hội đó để phòng thủ. Defend không trực tiếp giảm mọi sát thương nhận vào 20%. Nó tăng chỉ số Defense, từ đó ảnh hưởng sát thương vật lý qua chênh lệch Attack và Defense.

Dùng Wait để đánh cuối vòng rồi đi sớm ở vòng sau

Ở phần chờ, các stack đã Wait được gọi theo thứ tự Speed thấp trước, Speed cao sau. Đây là lý do quân nhanh có thể để đối thủ tiến lên rồi mới ra đòn.

Ví dụ, stack A có Speed 9, stack B có Speed 5. Nếu A Wait còn B di chuyển, A có thể đánh sau khi B kết thúc hành động. Qua vòng tiếp theo, nếu Speed không đổi và không có hiệu ứng làm lệch lượt, A lại được gọi trước B.

Sơ đồ giả định không có Morale, phép thuật hoặc hiệu ứng đặc biệt làm thay đổi thứ tự.

A có hai cơ hội hành động sát nhau qua ranh giới hai vòng. Tuy nhiên, B vẫn có thể phản đòn khi A đánh cận chiến. Đến vòng mới, khả năng phản đòn thông thường của B cũng được làm mới.

Wait có rủi ro nếu địch có thể tấn công chủ lực ngay, đổi Speed bằng phép hoặc đơn giản đứng yên. Trước khi chờ, hãy tự hỏi: “Đối thủ được làm gì trong khoảng thời gian mình nhường?”

Sát thương phụ thuộc quân số, Damage và Attack–Defense

Damage trên bảng quân là sát thương của một sinh vật, thường có khoảng tối thiểu và tối đa. Quân số quyết định quy mô sát thương nền của stack; sau đó game áp dụng các yếu tố tăng giảm.

Attack và Defense là hai chỉ số được so sánh khi đánh. Chỉ số của hero cộng vào quân, nên cùng một loại và số lượng lính vẫn có thể gây sát thương khác nhau khi đi theo tướng khác.

• Khi Attack cao hơn Defense của mục tiêu, mỗi điểm chênh lệch cho thêm 5% sát thương nền trong thành phần tính này.
• Khi Defense cao hơn Attack, mỗi điểm chênh lệch giảm 2,5% sát thương trong thành phần tương ứng.
• Skill, phép thuật, Luck, khả năng quân và hình phạt đánh xa còn ảnh hưởng kết quả cuối.

Ví dụ đơn giản: sát thương nền 100, Attack cao hơn Defense 4 điểm, không có yếu tố khác, thì sát thương là 120. Đây là ví dụ minh họa chênh lệch chỉ số, không phải công thức đầy đủ cho mọi tình huống.

Health quyết định số quân chết sau đòn đánh. Sát thương dư tiếp tục trừ vào sinh vật tiếp theo trong stack. Một sinh vật còn sống dù đã mất máu vẫn được tính vào quân số; vì vậy, làm mục tiêu mất máu chưa chắc đã làm giảm sát thương nó gây ra.

Phản đòn: xử lý trước khi đưa chủ lực vào

Phần lớn stack có thể phản đòn một lần mỗi vòng khi bị đánh cận chiến, nếu còn sống và không bị ngăn phản đòn. Đây là phản ứng tự động, độc lập với lượt chủ động của stack.

Một stack đã di chuyển, tấn công hoặc Defend vẫn có thể phản đòn nếu còn quyền phản đòn. Ngược lại, stack vừa phản đòn vẫn có lượt chủ động khi đến lượt của nó. Phản đòn cũng không tạo thành chuỗi đánh trả qua lại vô hạn.

Lấy phản đòn bằng stack nhỏ

1. Tách một stack nhỏ trước trận nếu đội hình còn chỗ và tình huống phù hợp.
2. Cho stack nhỏ đánh mục tiêu trước, khiến mục tiêu dùng lần phản đòn.
3. Đưa chủ lực đánh cùng mục tiêu trong chính vòng đó.

Đây là cách đổi một tổn thất nhỏ để bảo vệ stack có giá trị hơn. Chỉ nên dùng khi lợi ích đáng với quân mất và stack nhỏ có thể ra tay trước chủ lực. Đừng chia nhỏ stack gây sát thương chính một cách tùy tiện.

Điều kiện quan trọng: mục tiêu phải thực sự phản đòn. Nếu đòn đầu thuộc loại No enemy retaliation, mục tiêu chưa dùng lần phản đòn và có thể đánh trả chủ lực tiếp theo.

Những ngoại lệ cần nhận diện

• Royal Griffin có khả năng phản đòn không giới hạn, nên cách lấy một lần phản đòn không vô hiệu hóa nó.
• Vampire Lord, Naga và một số quân khác có No enemy retaliation khi tấn công.
• Đòn bắn thông thường không kích hoạt phản đòn cận chiến.
• Phép hoặc trạng thái đặc biệt có thể thay đổi khả năng đánh trả.

Khi gặp quân chưa quen, hãy kiểm tra ability trước khi áp dụng một mẹo chung. Bài quân trong Heroes 3 dành riêng cho hệ thống creature và đặc tính từng nhóm.

Đánh xa, áp sát và các hình phạt sát thương

Shooter có thể gây sát thương mà không nhận phản đòn cận chiến từ phát bắn. Nhưng nó cần còn lượt bắn và thường không được bắn khi có quân địch đứng ở ô kề.

Range penalty và wall penalty có thể cùng áp dụng, khiến phát bắn còn khoảng một phần tư so với cùng điều kiện không chịu hai hình phạt. Vật cản thông thường ngoài đồng không tự tạo wall penalty như tường công thành.

Để bảo vệ shooter, chặn các ô địch có thể đáp xuống hoặc đi tới, thay vì chỉ đặt một quân “ở phía trước”. Flying có thể vượt tuyến chắn nếu vẫn còn ô đáp kề shooter. Giữ đường rút cũng giúp shooter thoát áp sát mà không bị chính đồng đội khóa vị trí.

Morale, Luck và khả năng đặc biệt ảnh hưởng ra sao?

Morale ảnh hưởng cơ hội hành động; Luck ảnh hưởng sát thương của đòn đánh. Morale dương có thể cho thêm hành động, còn Morale âm có thể khiến stack mất lượt. Undead, Elementals và Golems không chịu Morale theo cơ chế thông thường.

Đừng xây phương án bắt buộc phải kích hoạt Morale mới thành công. Lượt thêm là lợi thế ngẫu nhiên. Khi trộn nhiều loại quân, hãy kiểm tra Morale thực tế thay vì chỉ cộng tổng quân số rồi cho rằng đội hình mạnh hơn.

Khả năng đặc biệt cũng quyết định hướng đứng và thứ tự đánh. Dragon có thể đánh xuyên sang ô phía sau mục tiêu bằng breath attack; đặt đồng đội vào đường đó có thể gây tổn thất. Quân đánh nhiều mục tiêu khiến đội hình đứng sát nhau chịu thêm rủi ro.

Flying chỉ mô tả cách di chuyển, không đồng nghĩa với miễn phản đòn hay miễn phép. Tương tự, khả năng đánh hai lần không có nghĩa cả hai đòn đều xảy ra trước phản đòn. Anh em cần đọc đúng ability của quân đang sử dụng.

Hero dùng phép khi nào trong trận?

Hero không tự bước vào các ô để chém như một creature. Tướng hỗ trợ bằng chỉ số, skill, artifact và phép thuật. Theo cơ chế thông thường, mỗi hero được tung một phép mỗi vòng, khi đang có lượt điều khiển phù hợp, nếu đáp ứng điều kiện dùng phép.

Tung phép của hero không tiêu hao hành động của stack đang được chọn. Nhưng dùng phép ở đầu vòng đồng nghĩa anh em không còn lần tung phép thông thường thứ hai của hero đó trong cùng vòng.

Nên chọn phép theo vấn đề cần giải quyết:

• Địch sắp áp sát: cân nhắc Slow để thay đổi tầm di chuyển.
• Chủ lực chưa tới được mục tiêu: cân nhắc Haste để tăng Speed.
• Một stack địch cần được cô lập: cân nhắc Blind nếu mục tiêu không miễn nhiễm.
• Mục tiêu sắp tới lượt và có thể gây thiệt hại lớn: cân nhắc phép sát thương để giảm quân số hoặc kết liễu.

Đây là các phương án cần xét theo tình huống, không phải phép nào cũng dùng được với mọi quân. Miễn nhiễm, kháng phép, địa hình đặc biệt và trang bị có thể làm kế hoạch thất bại. Cấp thành thạo cũng ảnh hưởng hiệu lực; chi tiết nằm trong bài phép thuật trong Heroes 3.

Mana là tài nguyên dùng tiếp qua nhiều trận. Một phép giúp tránh mất chủ lực có thể đáng giá hơn tiết kiệm mana, nhưng dùng phép chỉ để kết thúc sớm một trận đã an toàn có thể làm thiếu phép ở trận khó sau đó.

Công thành khác đánh ngoài đồng ở đâu?

Thành có Fort trở lên tạo chiến trường công thành với tường bảo vệ. Citadel bổ sung phòng thủ như tháp bắn và hào; Castle tăng thêm tháp và độ bền tường. Quân đi bộ cần lối vào hợp lệ, còn Flying có thể vượt tường.

Catapult của bên tấn công dùng để phá công trình phòng thủ. Ballistics ảnh hưởng cách vận hành Catapult. Trong lúc chờ mở đường, shooter phía ngoài có thể chịu hình phạt bắn qua tường, còn quân nhanh bay vào trước dễ bị đối phương tập trung đánh.

Hào thông thường có thể chặn bước di chuyển khi quân tiến vào và gây bất lợi cho quân đứng trong đó. Tuy nhiên, phòng thủ từng thành không hoàn toàn giống nhau: Tower dùng mìn thay hào nước, nên không thể áp nguyên cách xử lý hào cho mọi town.

• Kiểm tra cửa thành, tường đã vỡ và đường vào trước khi ra lệnh cho quân đi bộ.
• Đừng cho Flying vào một mình nếu các stack khác chưa thể hỗ trợ.
• Ưu tiên mục tiêu có thể gây sát thương trong lúc quân mình đang chờ mở đường.
• Tính vị trí sau khi đánh: quân đứng trong vùng phòng thủ bất lợi có thể chịu tổn thất lớn ở lượt kế tiếp.

Cách tập đánh để giảm tổn thất

Với anh em mới chơi, nên tập trên trận nhỏ để nhận ra nguyên nhân mất quân. Trước mỗi hành động, thử đọc trận theo thứ tự sau:

1. Xem quân nào sắp hành động. Kiểm tra Speed và các hiệu ứng đang tác động.
2. Chọn mục tiêu gây nguy hiểm gần nhất. Đừng bỏ mặc shooter địch chỉ để đánh stack đi bộ dễ tiếp cận.
3. Kiểm tra phản đòn. Mục tiêu còn quyền đánh trả không, có ngoại lệ nào không?
4. Kiểm tra vị trí kết thúc. Sau khi đánh, chủ lực có bị nhiều stack vây hoặc đứng trên đường breath attack không?
5. So sánh Attack, Wait và Defend. Mỗi lựa chọn cần có lý do cụ thể.
6. Đánh giá phép còn dùng được trong vòng. Giữ phép hay dùng ngay tùy mức tổn thất có thể tránh.

Sau trận, hãy xem stack nào mất quân và vì sao: nhận phản đòn, bị shooter bắn, đứng sai vị trí hay chọn mục tiêu chậm. Khi tập lại, chỉ thay một quyết định để dễ nhận ra tác dụng của nó.

Nếu muốn dựng tình huống thử trong ván chơi đơn, anh em có thể tham khảo mã cheat Heroes 3 theo phiên bản. Dùng một save riêng để thử cơ chế, rồi quay lại ván chính khi đã hiểu cách xử lý.